ερμηνευτικά σχόλια στον Πλατωνικό διάλογο Πρωταγόρας

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ

ΠΛΑΤΩΝ: τα έργα του μας έχουν παραδοθεί σε διαλογική μορφή .Αυτό οφείλεται στην γενικότερη αντίληψη του φιλοσόφου ότι η φιλοσοφία είναι η αναζήτηση και εκμαίευση της αλήθειας.

ΔΙΑΛΟΓΟΣ: το εργαλείο αναζήτησης της αλήθειας και προσέγγισης της διαλεκτικής και του ελέγχου των απόψεων που κάθε φορά διατυπώνονται

ΔΙΑΛΟΓΟΣ- ΠΑΙΓΝΙΟΝ: Για τον Σωκράτη η διαδικασία της μάθησης είναι ένα ‘’ παίγνιον’’ και γι΄αυτό οι διάλογοι περιλαμβάνουν κωμικά στοιχεία , όπως και ο διάλογος ‘’Πρωταγόρας’’.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΑ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ: με την κλοπή της φωτιάς από τον Προμηθέα οι άνθρωποι αποκτούν όλες τις τεχνικές αλλά τους λείπει η πολιτική και στρατιωτική . Αυτό συνεπάγεται ότι ο Δίας στέλνει τον Ερμή για να φέρει μαζί με το αίσθημα της τιμής και της δικαιοσύνης την τέχνη να κυβερνούν τις πόλεις. Στην πολιτική τέχνη πρέπει να συμμετέχουν όλοι.

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ: χρησιμοποιεί τον μύθο με σκοπό να αιτιολογήσει την πρακτική της αθηναϊκής δημοκρατίας. Πίστευε ότι η ενασχόληση κάποιου με ένα επάγγελμα τον αποκλείει από την άσκηση εξουσίας. Επιπλέον αρέσκεται να τονίζει ότι την αντίθεση πολιτικής και στρατιωτικής τέχνης με τις ωφέλιμες τέχνες , κάτι που φαίνεται μέσα από το μύθο του Προμηθέα.

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ: ο συγγραφέας του διαλόγου που εξετάζουμε, ήταν από εκείνους που υπογράμμισαν ότι η τεχνική και η πολιτική λειτουργία δε συμβιβάζονται.

ΟΙ ΣΟΦΙΣΤΕΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ:

Επιδιώξεις των σοφιστών: διδασκαλία του δημόσιου λόγου.

Υπεράσπιση των ιδεών κάθε ανθρώπου στην Εκκλησία του Δήμου ή το δικαστήριο.

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΓΚΥΡΙΕΣ:Εξαρτιόνταν από το λαό και ο λαός από τον προφορικό λόγο.

• διεξαγωγή δικών
• 
  
• Πολιτικές επιρροές
• Λήψη κρατικών αποφάσεων
• 
  
• ΓΟΡΓΙΑΣ: διδάσκαλος της ρητορικής

Ρητορική τέχνη :αφορά σε συζητήσεις στα δικαστήρια- εκκλησία του Δήμου

στόχος της διδασκαλίας : να γνωρίζει κανείς να χειρίζεται τις δικές του υποθέσεις και της πόλης

επιχειρηματολογία

* Στόχος της σοφιστικής: η ορθή διαχείριση των προσωπικών δεδομένων και υποθέσεων με τη σωστή κατεύθυνση των ιδεών

* Η διδασκαλία των σοφιστών : 1) πρακτική χρήση του ομιλείν

2) διαμόρφωση επιχειρηματολογίας για την απόδειξη της αλήθειας

3) τέχνη προορισμένη για τον πολίτη

4)παιδεία χωρίς όρια.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΑ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ:

Μέσα από τον εν λόγω μύθο εκφράζεται η αντίληψη της τεχνικής ως κοινωνικής λειτουργίας. Την εποχή που εξετάζουμε άλλωστε η θέση των τεχνικών δεξιοτήτων λογίζεται ωε σημαντική κάτι που γίνεται αντιληπτό ν λάβουμε υπόψιν μας ότι ο ίδιος ο Πλάτων στους διαλόγους του καταφεύγει συχνά σε παραδείγματα από τις τεχνικές , ο καταμερισμός εργασίας αναλύεται με λεπτομέρειες και έτσι προβάλλονται τα πλεονεκτήματα του και αποτελούν ατράνταχτο επιχείρημα για την εξειδίκευση της πολιτικής εξουσίας.

Ο μύθος και ο λόγος του Πρωταγόρα: ο λόγος του Πρωταγόρα μαζί με τον μύθο συνιστούν το μεγαλύτερο μέρος μιας θεωρίας που υπερασπίζεται τη δικαιοσύνη. Ορισμένες ηθικές αξίες σύμφωνα με τον σοφιστή σώζουν τον άνθρωπο και καθιστούν δυνατή την κοινωνική ζωή. Με αυτή την αντίληψη διαφαίνεται μια καθαρά ανθρωπιστική θεώρηση της ζωής. Ο Πρωταγόρας επιλέγει να χρησιμοποιήσει το μύθο γιατί είναι ‘’χαριέστερος’’ , δηλαδή πιο ευχάριστος , χαρακτηριστικό το οποίο αντλεί από την επινόηση με κύριο στοιχείο και ενδιαφέρον τι συμβαίνει στους ανθρώπους. Τέτοια στοιχεία διαφαίνονται και σε ποιητικά κείμενα όπως στην Αντιγόνη του Σοφοκλέους και στις Ικέτιδες του Ευριπίδη. Ο Πρωταγόρας όμως πρωτοτυπεί σε σχέση με τους παραπάνω αφού είναι ο μόνος που δεν εξαρτά την εξέλιξη του ανθρώπου μόνο από τις τέχνες αλλά εισηγείται δυο φάσεις της εξέλιξης αυτής: - τις τέχνες που δίδαξε ο Προμηθέας

Τις πολιτικές αρετές που παρείχε ο Δίας. Με αυτή τη διάκριση δίνει προτεραιότητα στις πολιτικές αρετές γιατί αυτές εγγυώνται την ύπαρξη κοινωνικής ζωής. Η δικαιοσύνη λοιπόν είναι εφόδιο πρώτης ανάγκης.

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ:

Ο Πρωταγόρας διατείνεται ότι διδάσκει την πολιτική αρετή σε αντίθεση με το Σωκράτη που το θεωρεί ανέφικτο. Σε αυτές τις αντιρρήσεις ο Πρωταγόρας χρησιμοποιεί είτε τη διήγηση είτε την παραβολή, ή τέλος το διάλογο- επιχειρήματα.

Υποστηρίζει ότι τα ζητήματα πολιτικής δεν είναι θέματα τεχνικά , σύμφωνα με την υπάρχουσα πολιτική θεώρηση της Αθηναϊκής δημοκρατίας ενώ από την άλλη μεριά ισχυρίζεται ότι κάποιες αρετές είναι έμφυτες σε όλους τους ανθρώπους και όχι αντικείμενο διδασκαλίας . Τελικά συμβιβάζει και τις δύο θέσεις με θαυμαστή επιδεξιότητα. Η σοφία στις τέχνες είναι εξαρχής έμφυτη στον άνθρωπο , γιατί ο Προμηθέας τη χαρίζει στους ανθρώπους τη στιγμή της δημιουργίας.

Η ΑΙΔΩΣ ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ : έρχονται αργότερα ως απαραίτητα συστατικά συγκρότησης της πολιτικής τάξης.

o Δίκη : η αίσθηση του σωστού και της δικαιοσύνης.

Αιδώς : συνδυάζει ως ιδιότητα τα αισθήματα της ντροπής , της σεμνότητας και του σεβασμού προς τους άλλους

Πρόκειται για αρετές που όλοι πρέπει να έχουν και όποιος δεν τις αφομοιώσει σύμφωνα με το ακολουθείται πορεία από το γενικόακολουθείται πορεία από το γενικό ( κάθε μέρα θα γίνεται ο Ιπποκράτης καλύτερος) προς το ειδικό ( σε θέματα που απαιτούν ορθή κρίση( κάθε μέρα θα γίνεται ο Ιπποκράτης καλύτερος) προς το ειδικό ( σε θέματα που απαιτούν ορθή κρίση πρέπει να θανατώνεται.

Σε όλα τα παραπάνω εξέχοντα ρόλο κατέχει η διδασκαλία: Φύση

εξάσκηση

Η άποψη αυτή αποτελεί απάντηση στο επιχείρημα του Σωκράτη ότι οι σπουδαίοι άνθρωποι δεν μπορούν να διδάξουν στους γιούς τους την αρετή τους. Συνεπώς όλοι μπορούν να συμμετάσχουν στην αρετή μέσα από διάφορες παιδευτικές διαδικασίες που περνούν πολλές φορές απαρατήρητες.

ΤΟ ΔΙΔΑΚΤΟΝ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ

Μέσα από το ζήτημα του διδακτού της αρετής ο Πρωταγόρας προβάλλει τη γενικότερη θεωρία του περί της προόδου των κοινωνιών. Η αρετή είναι

διδακτή , μέσα από αυτή διαφαίνονται και άλλες ωφελιμιστικές ιδέες δηλ. « αγαθό για το άτομο είναι το ωφέλιμο, το χρήσιμο » Μπορούμε λοιπόν να διδαχθούμε την αρετή όχι όμως με την πνευματική μόρφωση , αλλά με τον κοινωνικό έλεγχο .

Ο Σωκράτης όμως διαφωνεί και διατυπώνει την άποψη ότι η αρετή είναι ή θα πρέπει να είναι κλάδος επιστημονικής γνώσης, ή η πρόβλεψη από το άτομο μελλοντικών πόνων και ηδονών . Για το Σωκράτη η αρετή δεν είναι ένα σύνολο από πρότυπα συμπεριφοράς που προσλαμβάνουμε λόγω εθισμού , αντίθετα η αρετή είναι μια διαρκής πνευματική στάση που προσδιορίζεται από μια δυναμική αντιμετώπιση της φύσης και της ζωής.

ΣΥΛΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Επαγωγική με ερωτήματα που εξειδικεύουν το θέμα του διαλόγου. ακολουθείται πορεία από το γενικό ( κάθε μέρα θα γίνεται ο Ιπποκράτης καλύτερος) προς το ειδικό ( σε θέματα που απαιτούν ορθή κρίση)

ΕΥΒΟΥΛΙΑ:

ιδιωτικό δημόσιο

επίπεδο επίπεδο

(όπως αν άριστα την αυτού οικία διοικοι) ( όπως δυνατώτατος και πραττειν και λεγειν)

Η ΣΩΚΡΑΤΙΚΗ ΑΠΟΡΙΑ : ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ ΔΙΔΑΚΤΗ;

Θεματική πρόταση: ηγούμαι ( την αρετήν ) ου διδακτόν είναι.

Τεκμηρίωση: χρησιμοποιεί εμπειρικά παραδείγματα : 1) οι Αθηναίοι για ειδικά θέματα συμβουλεύονται τους ειδικούς

2) Σε θέματα πολιτικών αποφάσεων, όλων η γνώμη είναι σημαντική αφού δεν υπάρχει ειδική πολιτική γνώση.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ ΔΕΝ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ

Ο ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ: - Μύθος ( Προμηθέας)

ΛΛόγος : η διαδικασία της αγωγής σε μια πολιτική κοινωνία αποδεικνύει ότι η αρετή διδάσκεται , όλη η ζωή του ανθρώπου άλλωστε είναι μια διαδικασία αγωγής:

Π Τροφός- μήτηρ- πατήρ- διδάσκαλος- παιδοτρίβης- η πόλις

Όλοι οι παραπάνω παράγοντες διδάσκουν την πολιτική αρετή μέσα από τη διάκριση πρέπει – δεν πρέπει, ποιεί- μη ποιεί, καλό- κακό.

Πρωταγόρας: η αρετή είναι διδακτή

Η αγωγή είναι δυνατή

Ο άνθρωπος είναι αγώγιμο όν.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1. Να βρεθεί η συλλογιστική πορεία της παρακάτω παραγράφου:

Θεσμοί που δοκιμάστηκαν στο παρελθόν επί αιώνες, που καθιερώθηκαν με αίμα πολύ, έχουν πια διαβρωθεί. Η οικογένεια, που ήταν η ζεστή φωλιά όπου πλάθονταν κι οπλίζονταν ο άνθρωπος, κάθε μέρα γίνεται και πιο σκιώδης. Ο τρόπος ζωής που είχε το παρελθόν κληροδοτήσει από γενιά σε γενιά – τιμιότητα, ντροπή, αξιοπρέπεια και κοινωνική συνεργασία – κινδυνεύει καιαναιρείται καθημερινά από την πρακτική της εποχής μας. Το παρελθόν, ως αυθεντία, ως πηγή κανόνων βίου, υποφέρει από δεινή αμφισβήτηση.

2. Τι επιδιώκει ο συγγραφέας με τη χρήση των ερωτήσεων στην παρακάτω παράγραφο;

Τα πράγματα γίνονται κυριολεκτικά δραματικά για έθνη που διαθέτουν παρελθόν χιλιετηρίδων, όπως είναι το δικό μας έθνος. Εδώ και η ευθύνη, εθνική και προσωπική, και η δοκιμασία και το χρέος είναι πιο βαριά, πιο επίμονα. Τι θα κάνει, πώς θα σταθεί υπεύθυνα το δικό μας έθνος αντίκρυ στο παρελθόν του; Ιδού ένα ερώτημα που πρέπει σοβαρά κι επίμονα να μας βασανίσει. Τι θα κάνει μ’ αυτό το απροσμέτρητο βάρος της Ιστορίας του; Πώς θ’ αντέξει στην πίεση της εποχής και πώς θα ζήσει με ευθύνη και συνέχεια το παρόν του;

3. Να αναφέρετε τα λεκτικά στοιχεία, με τα οποία επιτυγχάνεται η συνοχή μεταξύ των παραγράφων του κειμένου.

[…]

Άλλες, ακόμη, τεχνικές λεπτομέρειες, όπως το κακής ποιότητας χαρτί, η άνιση κατανομή του μελανιού και γενικά η χαμηλής στάθμης παραγωγή του βιβλίου, επηρεάζουν την αναγνωσιμότητά του, τη διάθεση, δηλαδή, και τα κίνητρα του αναγνώστη να το διαβάσει. Ένα βιβλίο μπορεί να φαντάζει μωρουδίστικο εξαιτίας του σχήματος ή του μεγέθους των τυπογραφικών στοιχείων. Άλλο μπορεί να φαίνεται μη ελκυστικό λόγω του μήκους των στίχων του και της μονοτονίας της τυπογραφίας του κι άλλα μπορεί να φαίνονται «φτηνά» και ανάξια λόγου εξαιτίας λανθασμένων επιλογών για λόγους οικονομίας, όπως η κακή ποιότητα του χαρτιού ή ένα φτωχικό εξώφυλλο.

Άλλοι, επίσης, παράγοντες, οι οποίοι επηρεάζουν την αναγνωσιμότητα, είναι γλωσσικοί: η έκταση και το περίπλοκο λεξιλόγιο, οι σχοινοτενείς προτάσεις, η συγκεχυμένη διαδοχή και διάρθρωση των παραγράφων, των κεφαλαίων και όλου γενικά του βιβλίου.

Πολλά, βέβαια, εξαρτώνται από τη γλωσσική ικανότητα, την πνευματικότητα και εμπειρία του αναγνώστη και τις σχέσεις του με το συγγραφέα. Όπως λέει ένας συγγραφέας: η αναγνωσιμότητα του κειμένου είναι δυνατό να επηρεαστεί από το πόσο η εμπειρία και οι σκέψεις του συγγραφέα ανταποκρίνονται στις εμπειρίες και τις σκέψεις του αναγνώστη. Οι παράγοντες αυτοί σε σχέση με την ηλικία του αναγνώστη έχουν περιορισμένη σημασία, ωστόσο είναι έντονα καθοριστικοί στο ζήτημα αν θα συγκινηθεί ο αναγνώστης από το κείμενο ή θα το εγκαταλείψει.

Μολονότι η σύνδεση βιβλίου και αναγνώστη θεωρητικά είναι δυνατή, εντούτοις είναι περιορισμένης αξιοπιστίας. Αυτό οφείλεται στο κίνητρο του αναγνώστη και στην προσπάθεια που θα καταβάλει, όταν θελήσει να πάρει κάτι μέσα από ένα συγκεκριμένο βιβλίο ή περιοδικό. Ο αναγνώστης που θέλει να μάθει για τον αγαπημένο του ποδοσφαιριστή ή για την ομάδα του, για τον τραγουδιστή της αρεσκείας του, ή αναζητά πληροφορίες για μια κατασκευή ή για να βελτιωθεί σε κάτι, θα εργαστεί με πολύ ζήλο για να το πετύχει. Ένα κείμενο το οποίο βρίσκεται στις αναγνωστικές δυνατότητες ενός ατόμου μπορεί να μην είναι ελκυστικό στην ανάγνωση, αν είναι ανιαρό, προβλέψιμο και δείχνει ασήμαντο.

Επομένως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η προσέλκυση των αναγνωστών είναι υπόθεση παροχής κινήτρων. Για να εξασφαλιστούν τα αποδοτικά κίνητρα, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε και τα βιβλία και τους αναγνώστες. Έτσι, θα έχουμε απαντήσει στα ερωτήματα τι είναι κατάλληλο για ποιον και πώς η ανάγνωση θα αποβεί μια ευχάριστη και δημιουργική απασχόληση.

4. Με ποιον τρόπο γίνεται η ανάπτυξη στις παρακάτω παραγράφους;

· Κι από τον εμφύλιο σπαραγμό έπεσαν στις πόλεις πολλές και δεινές συμφορές που, όσο η φύση του ανθρώπου μένει η ίδια, έτσι συμβαίνουν και θα συμβαίνουν πάντα, άλλοτε πιο άγρια κι άλλοτε πιο ήπια, με διαφοροποιήσεις ως προς τις μορφές τους, ανάλογα δηλαδή με το πώς εκδηλώνονται κάθε φορά οι μεταβολές των συνθηκών. Γιατί τον καιρό της ειρήνης και σε καλές εποχές και οι πόλεις και τα άτομα σκέφτονται ορθότερα, αφού δεν παρασύρονται σε ακούσιες βιαιότητες· ενώ ο πόλεμος περιορίζοντας σιγά σιγά τις καθημερινές ανέσεις γίνεται δάσκαλος της βίας και τον ψυχικό κόσμο των πολλών τον διαμορφώνει σύμφωνα με τις συνθήκες που τότε επικρατούν. Απλωνόταν λοιπόν ο εμφύλιος στις πόλεις και όσες για οποιαδήποτε αιτία είχαν αργήσει να μπουν σε τέτοιες αναταραχές, μαθαίνοντας το τι είχε συμβεί αλλού, πήγαιναν ακόμα μακρύτερα σε συλλήψεις νέων σχεδίων, σε επιθετικά τεχνάσματα όσο και ασυνήθιστες εκδικήσεις.

· Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να τους αποκαλούν επιτήδειους όταν είναι φαύλοι, παρά αφελείς όταν είναι τίμιοι: για το δεύτερο αισθάνονται ντροπή, ενώ για το πρώτο καμαρώνουν. Αιτία για όλα αυτά είναι η επιθυμία της εξουσίας που προέρχεται από την πλεονεξία και τη φιλοδοξία· κι απ’ αυτά τα δύο πάλι απορρέει ο ζήλος των ανθρώπων όταν έχουν μπει σε εμφύλιο πόλεμο. Γιατί όσοι στις πόλεις γίνονταν αρχηγοί των δύο αντίπαλων παρατάξεων, χρησιμοποιώντας ωραία συνθήματα, προβάλλοντας την πολιτική ισότητα του λαού οι μεν και τη σύνεση της αριστοκρατίας οι άλλοι, παρόλο που με τα λόγια υπηρετούσαν τα κοινά, τα θεωρούσαν ως βραβείο που τους ανήκε. Κι επειδή ο αγώνας τους ήταν με κάθε τρόπο να υπερισχύσει ο ένας του άλλου, αποτόλμησαν πράξεις φοβερές κι εκτέλεσαν την εκδίκησή τους με ακόμα σκληρότερο τρόπο· και δεν την έδειχναν μέσα στα όρια του δίκαιου και του συμφέροντος της πόλης, αλλά την καθόριζαν σύμφωνα μ’ αυτό που πίστευαν ότι κάθε φορά ικανοποιούσε την παράταξή τους· κι ήταν έτοιμοι είτε με άδικες καταδικαστικές αποφάσεις είτε με βίαιη κατάληψη της εξουσίας να χορτάσουν τη φιλοδοξία της στιγμής. Το αποτέλεσμα ήταν καμία από τις δύο μερίδες να μην κάνει χρήση των άγραφων νόμων της ευσέβειας, αλλ’ αντίθετα όσους τύχαινε να κάνουν κάτι το μισητό, τους επαινούσαν με εύσχημες δικαιολογίες. Όσο για τους πολίτες που βρίσκονταν στο μέσο των δύο παρατάξεων έπεφταν θύματα και των δύο, είτε γιατί δεν αγωνίζονταν με το μέρος τους, είτε από φθόνο, στη σκέψη ότι εκείνοι μπορούσαν να επιζήσουν.

5. Να προσδιορίσετε το είδος του συλλογισμού που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας:

Ενόψει της νέας χιλιετίας, το ανθρώπινο γένος είναι υποχρεωμένο να σχεδιάσει ένα νέο εκπαιδευτικό σύστημα και να διαμορφώσει τους όρους ενός νέου πολιτισμού. Και είναι υποχρεωμένο να το πράξει τούτο -επιτρέψτε μου να επισημάνω- όχι γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα και ο πολιτισμός του παρελθόντος απέτυχαν, αλλά διότι άλλαξε η κοινωνία. Τίποτε από όσα ο άνθρωπος μπορεί να σκεφθεί και να δημιουργήσει -αν πρόκειται να καταστεί βιώσιμο- δεν είναι δυνατό να υπάρξει ερήμην της κοινωνίας. Αλλάζουν οι κοινωνικές συνθήκες; Αλλάζουν, επίσης, οι ιδέες, οι πεποιθήσεις, οι μορφές της τέχνης, οι επιστημονικές αντιλήψεις και ούτω καθεξής.

6. Ποιον τρόπο πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην παρακάτω παράγραφο; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Υπολογίζεται ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα φτάσει τα έξι δισεκατομμύρια τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο οι άνθρωποι σε γενικές γραμμές τρέφονται καλύτερα παρά ποτέ. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, πριν τριάντα περίπου χρόνια η παραγωγή τροφίμων στον κόσμο αντιστοιχούσε σε 2.360 θερμίδες κατά κεφαλήν ημερησίως, ενώ σήμερα αντιπροσωπεύει 2.740 θερμίδες. Οι ημερήσιες θερμίδες θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθυσμό τουλάχιστον ως το 2010, σύμφωνα με τις αισιόδοξες προβλέψεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

7. Να μετατρέψετε τη σύνταξη της παρακάτω πρότασης από ενεργητική σε παθητική:

«Μ' αυτό τον τρόπο τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους, τον ψυχικό τους κόσμο, τη διάθεση της στιγμής, τις επιθυμίες, τα όνειρα και τις ελπίδες τους».

8. «Στόχος της καλής τυπογραφίας δεν είναι να προκαλέσει το θαυμασμό, αλλά με τον τύπο των στοιχείων της και με άλλα χαρακτηριστικά της να διευκολύνει την ανάγνωση».

Να ξαναγράψετε την περίοδο μετατρέποντας την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.

το τραγούδι της ημέρας! Stromae - Alors on Dance (Official Video)

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Στο βιβλιο τους με τίτλο "Συνδεδεμένοι" ("Connected"), oι συγγραφείς Nicholas A. Christakis (Νίκολας Α. Χρηστάκης) και James H. Fowler (Τζέιμς Χ. Φόουλερ) παρουσιάζουν εκρηκτικά νέα στοιχεία σχετικά με το ότι τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν κάθε πλευρά της ζωής μας: το πώς αισθανόμαστε, το πόσα χρήματα κερδίζουμε, ποιον είναι πιθανότερο να παντρευτούμε, το αν θα αρρωστήσουμε ή αν τελικά θα πάμε να ψηφίσουμε -τα πάντα για εμάς σχετίζονται με το τι κάνουν, αισθάνονται και σκέφτονται οι άλλοι γύρω μας. Το βιβλίο εξηγεί ότι ο κόσμος μας διέπεται από τον Κανόνα των Τριών Βαθμών Επιρροής: επηρεάζουμε και επηρεαζόμαστε από άτομα που απέχουν από εμάς μέχρι και τρεις βαθμούς διαχωρισμού, τα περισσότερα από τα οποία δεν τα γνωρίζουμε καν. Για παράδειγμα, η φίλη της φίλης της φίλης σας επιδρά περισσότερο στην ευτυχία σας απ ό,τι ένα φουσκωμένο πορτοφόλι στην τσέπη σας. Τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν τη βάση των οικονομικών μας σκανδάλων, των διατροφικών ολισθημάτων μας, της κατάχρησης ουσιών και των επιδημιών αυτοκτονίας, αλλά επίσης της εκλογική συμπεριφοράς μας, της καινοτομίας, του αλτρουισμού και της "όλως τυχαίας" επίδειξης καλοσύνης. Προκλητικό, διορατικό, τερπνό και ωφέλιμο, το "Συνδεδεμένοι" εξηγεί γιατί τα συναισθήματα είναι μεταδοτικά, πώς εξαπλώνεται η παχυσαρκία, γιατί οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, και πολλά άλλα. Καταρρίπτοντας την άποψη της πρωτοκαθεδρίας του ατόμου, το βιβλίο προτείνει μια επαναστατική νέα ιδέα: ότι καθοδηγούμαστε ασυναίσθητα από τους ανθρώπους που μας περιστοιχίζουν, σαν τα πουλιά ενός σμήνους που κινούνται σε πλήρη συμφωνία. Το "Συνδεδεμένοι" είναι ένα βιβλίο που θα αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε τους άλλους -και τον εαυτό σας.

πηγή: protoporia.gr

Κάθε στιγμή είναι μια απρόοπτη ανακάλυψη, κάθε στιγμή φανερώνεται το απόλυτο μυστήριο του παρόντος (...). Για μένα ο κόσμος είναι η αμφισβήτηση της κοινής γνώμης». Τα λόγια ανήκουν στον Ρενέ Μαγκρίτ, έναν από τους σημαντικότερους ζωγράφους του 20ού αιώνα, και μοιάζουν να αποτελούν το μότο της φιλοσοφίας του.

Η αφίσα ενός από τα διασημότερα έργα του έχει κατά καιρούς στολίσει τους τοίχους πολλών φοιτητικών δωματίων, ακόμη και αν οι κάτοχοί της δεν έχουν συγκρατήσει το όνομα του ζωγράφου ούτε ίσως και τον τίτλο του έργου του: «Η μεγάλη οικογένεια». Το περιστέρι εκείνο πάντως, που στα ανοιγμένα φτερά του αφήνει να περάσει ο ουρανός με τα μπαμπακένια σύννεφα, έχει σίγουρα εμψυχώσει συχνά την ανάγκη του πετάγματος στη Φαντασία και στο Ονειρο. Δύο τόποι που μαζί με το μέγα Μυστήριο υπήρξαν οι πιο αγαπημένοι για τα ταξίδια και τις αναζητήσεις του βέλγου σουρεαλιστή. Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του μια μεγάλη αναδρομική έκθεση του συνόλου σχεδόν του έργου του παρουσιάζεται ως τις 28 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, και είναι μια καλή ευκαιρία να σας γνωρίσουμε έναν από τους πιο αντικομφορμιστές και πνευματώδεις δημιουργούς του αιώνα μας: ένα γοητευτικό και γεμάτο αντιφάσεις ζωγράφο, που αγαπούσε τις λέξεις όσο και τις εικόνες, ένα γνήσιο σουρεαλιστή, που έζησε ωστόσο μια φιλήσυχη αστική ζωή, θυμίζοντας τα μοντέλα του, με το αιώνιο μελόν καπέλο.

Ο Ρενέ Μαγκρίτ γεννήθηκε στις 21 Νοεμβρίου του 1898 σε μια μικρή βελγική πόλη, τη Λεσίν, και από την κούνια του ακόμη θυμόταν πως είδε άντρες με κάσκες να μεταφέρουν ένα αερόστατο που είχε πέσει στη στέγη του οικογενειακού σπιτιού. Στα 12 του χάνει τη μητέρα του, η οποία αυτοκτόνησε, και πέντε χρόνια αργότερα βρίσκεται στις Βρυξέλλες, φοιτητής ήδη στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Το 1925, μπροστά στο αντίγραφο ενός έργου του Τζιόρτζιο ντε Κίρικο, που του δείχνει ο φίλος του Λεκόντ, ο Μαγκρίτ δεν μπορεί να συγκρατήσει τα δάκρυά του. Την επόμενη χρονιά ζωγραφίζει τον πρώτο σουρεαλιστικό πίνακά του, τον ονομάζει «Ο χαμένος αναβάτης» και τον ανακηρύσσει το πρώτο «πραγματικό έργο του». Λίγο αργότερα στο Παρίσι θα συνδεθεί με την ομάδα τού Αντρέ Μπρετόν, δεν θα συμμετάσχει όμως για πολύ στις δραστηριότητές της, για να επιστρέψει σύντομα στις Βρυξέλλες και στους φίλους του. Μετά το 1936 και την πρώτη έκθεσή του στη Νέα Υόρκη, θα ακολουθήσουν πολλές ατομικές εκθέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο ίδιος όμως θα αφήσει ελάχιστες φορές το σπίτι του για να ταξιδέψει. Στην ίδια πόλη θα περάσει με τη συντροφιά της γυναίκας του Ζορζέτ όλη του τη ζωή. Για ένα μικρό διάστημα, μετά τον πόλεμο, θα περάσει και από το Κομμουνιστικό Κόμμα, αλλά η αντιδογματική του φύση δεν θα αντέξει ούτε εδώ περισσότερο από όσο με την παρέα του Μπρετόν.

Από το 1920 και ως το 1967, χρονιά του θανάτου του, στην ίδια πάντα πόλη, το έργο του αριθμεί εκατοντάδες λάδια με ποιητικούς τίτλους, που βρίθουν από αινίγματα, μεταφορές και παράδοξα, αλλά και σχέδια, ακουαρέλες, κολάζ και ακόμη πάμπολλες αντιγραφές έργων που διασκέδαζε να σκαρώνει καθώς και πολλά γλυπτά αντικείμενα. Το πιο διάσημο από τα οκτώ τελευταία γλυπτά του, που βασίστηκαν σε ζωγραφικούς του πίνακες, με την ενθάρρυνση του Αλέξανδρου Ιόλα, είναι ο «Θεραπευτής»: ένας καθιστός άνδρας με καπέλο και μανδύα, και με ένα κλουβί στη θέση του στήθους και του προσώπου.

Ο χαρακτηρισμός του ως «Πάπα της ποπ αρτ» είναι ενδεικτικός της σημασίας που αποδίδεται στην επίδρασή του στα ρεύματα της σύγχρονης τέχνης. Ο ίδιος πάντως δεν κολακευόταν ιδιαίτερα με τον χαρακτηρισμό, όπως άλλωστε αισθανόταν άβολα μέσα σε κάθε κλισέ και σε οτιδήποτε τον «περιόριζε». Εκείνο που τον χαρακτήριζε αντίθετα, πέρα από την αγάπη για την ικόνα, ήταν ένα πνεύμα ανεξιθρησκίας, αμφισβήτησης και σατιρικής διάθεσης, που συχνά φτάνει στην αυτοειρωνεία· τυπικά χαρακτηριστικά της βελγικής ψυχής, σύμφωνα με τον βέλγο καθηγητή των Καλών Τεχνών του Παρισιού, Πιερ Στερξ, δημιουργό του σεναρίου ενός CD-ROM για τον ζωγράφο. Χαρακτηριστικά που οφείλονται στην επίδραση που άφησαν οι θρησκευτικοί πόλεμοι στη χώρα αλλά και το κίνημα της Αντιμεταρρύθμισης που κήρυξε την εικόνα ως το ουσιώδες μέσον αφοσίωσης και ενέπνευσε μια ολόκληρη σχολή ζωγράφων ιστορικών θεμάτων, σαν τον Ρούμπενς και τον Βαν Ντάικ. Κάτι που εξηγεί σύμφωνα πάντα με τον Πιερ Στερξ ότι «οι άνθρωποι από εδώέχουν έναν πίνακα στην κοιλιά και η χώρα αυτή αριθμεί αναλογικά περισσότερους φωτισμένους λάτρεις της τέχνης από ό,τι ολόκληρη η Γαλλία». Μοιρασμένοι σε Φλαμανδούς και Βαλλόνους, διαποτισμένοι από μια ασάφεια και αμφισημία που χαρακτηρίζει τις σχέσεις τους με τα πάντα, «οι καλλιτέχνες αυτής της χώρας έχουν τραφεί με αυτό το είδος τουχάους και ο σουρεαλισμός αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής» συμπληρώνει ένας ακόμη βέλγος δημιουργός, ο Ζακό βαν Ντορμάελ, σκηνοθέτης του «Τοτό ο ήρωας» και της «Ογδοης μέρας».

Αν όλα αυτά τώρα σας θύμισαν εκείνη την περίφημη λεζάντα «Αυτό δεν είναι μια πίπα» (στον πίνακα που απεικονίζει μια τεράστια πίπα), δεν είναι τυχαίο. Οπως δεν είναι τυχαίο που αυτή η ανένταχτη φύση του Μαγκρίτ έβρισκε καταφύγιο στο απέραντο ξέφωτο της «ορατής ποίησης», όπως έλεγε τη ζωγραφική, και στην ελευθερία του υπερρεαλισμού. Ο Λόγος μάλιστα και οι μαγικές δυνατότητες της Ποίησης γοήτευαν τον Μαγκρίτ όσο και τα χρώματα και του άρεσε εξίσου να γράφει και να συζητά. Στη διάρκεια της ζωής του έδωσε αρκετές συνεντεύξεις και έγραφε μικρά λογοτεχνικά κείμενα εν είδει σημειώσεων ή βραχέων σεναρίων, και βέβαια πάμπολλα γράμματα σε φίλους. (Μια περιεκτικότατη ανθολόγηση των παραπάνω είναι το βιβλίο τσέπης των εκδόσεων Οδυσσέας με τίτλο «Ρενέ Μαγκρίτ: Τα κείμενα»).

Μιλώντας για τον σουρεαλισμό σε μία από τις συνεντεύξεις του λέει: «Χωρίς μια επαναστατική σκέψη ενάντια στους λίγο - πολύ αυθαίρετους κανόνες που προσπαθούν να μας επιβάλουν, ο σουρεαλισμός δεν θα μπορούσε να αποδώσει μια υπέρτατη αξία στην ιδέα ότι η ανθρώπινη ζωή πρέπει ανυπερθέτως να είναι άξια να τη ζει κανείς». Και αναφερόμενος στις τρεις αγαπημένες λέξεις του Μπρετόν, προσθέτει: «Η ελευθερία, ο έρωτας και η ποίηση σημαίνουν ότι το αδύνατο μας έλκει».

«Η πραγματικότητα της ποιητικής εικόνας είναι η πραγματικότητα του Σύμπαντος» λέει κάπου αλλού, χωρίς να ξεχνά να παραθέσει την αγαπημένη του ρήση τού Καρτέσιου: «Το πνεύμα είναι ικανό να φανταστεί εικόνες που δεν μπορεί να τις εξηγήσει». Και αυτό ακριβώς είναι που επιθυμεί να δώσει με τη ζωγραφική του ο Ρενέ Μαγκρίτ: όλα όσα δεν μπορούν να εξηγηθούν ή να εκφραστούν και κατοικούν αυτό που, ελλείψει πιο συγκεκριμένου όρου, ονομάζουμε Μυστήριο του Κόσμου. «Αν ο κόσμος μάς ενδιαφέρει βαθιά, είναι εξαιτίας του μυστηρίου του. (...) Το μυστήριο δεν είναι μία από τις δυνατότητες της πραγματικότητας, το μυστήριο είναι αυτό που είναι απόλυτα αναγκαίο για να υπάρξει ηπραγματικότητα» του αρέσει να τονίζει.

Οταν μάλιστα ο ίδιος επιστρέφει στην «πραγματικότητα» για να κρίνει τα πράγματα, ο λόγος του γίνεται ακόμη πιο δραστικός. Ιδού ένα απόσπασμα από την εισαγωγή μιας διάλεξής του το 1938 στην Αμβέρσα: «Κυρίες, κύριοι, σύντροφοι, εκείνη η παλιά ερώτηση, "ποιοι είμαστε;" βρίσκει απογοητευτική απάντηση σε αυτόν εδώ τον κόσμο όπου αναγκαστικά ζούμε. Πράγματι, δεν είμαστε παρά οι υπήκοοι αυτού του κόσμου, του τάχα πολιτισμένου, όπου η ευφυΐα και η χαμέρπεια, ο ηρωισμός και η βλακεία, βολεύοντάς τα μια χαρά μεταξύ τους, βρίσκονται εναλλάξ στο προσκήνιο. Είμαστε οι υπήκοοι αυτού του ασυνάρτητου και παράλογου κόσμου, που κατασκευάζει όπλα για να εμποδίσει τον πόλεμο, όπου η επιστήμη χρησιμοποιείται για να καταστρέφει και να οικοδομεί, για να σκοτώνει και να παρατείνει τη ζωή των μελλοθανάτων, όπου η πιο παρανοϊκή δραστηριότητα έχει τα πιο αντίθετα αποτελέσματα: ζούμε σε έναν κόσμο όπου παντρεύονται για τα λεφτά, όπου χτίζουν παλάτια που σαπίζουν εγκαταλειμμένα στις ακτές. Αυτός ο κόσμος στέκεται ακόμη κακήν κακώς όρθιος, αλλά ήδη βλέπουμε να λάμπουν μες στη νύχτα τα σημάδια της επερχόμενης καταστροφής».

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?

η μετάφραση του αδίδακτου κειμένου

Η μετάφραση του αδίδακτου κειμένου

· Για να μεταφράσουμε ένα κείμενο που δεν έχουμε διδαχθεί προϋποτίθενται τα εξής: - χωρισμός των σύνθετων προτάσεων σε απλές( κύριες ή δευτερεύουσες)

- Συντακτική ανάλυση των όρων της πρότασης.

ξεκινάμε πρώτα από την ανάλυση του ρήματος:

ΡΉΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΌ

Υποκείμενο

αντικείμενο

• ΡΉΜΑ ΑΠΡΌΣΩΠΟ

1. υποκείμενο: Απαρέμφατο

σύνταξη Απαρεμφάτου:

υποκείμενο( αναγκαστική ετεροπροσωπία)

αντικείμενο

• συγκεκριμένες κατηγορίες ρημάτων δέχονται ως αντικείμενο:

- απαρέμφατο ( ρήματα λεκτικά, δοξαστικά, επιθυμίας, αισθητικά κ.α.)

- δευτερεύουσα ονοματική πρόταση ( ειδικές προτάσεις, πλάγιες ερωτηματικές, ονοματικές αναφορικές, ενδοιαστικές), μετά από ρήματα των ανωτέρω κατηγοριών.

Η μετάφραση

· η μετάφραση είναι πιο εύκολο να γίνει αν ακολουθεί τη σειρά κατά την οποία έχουμε συντάξει το κείμενο μας μεταφράζουμε πρώτα το ρήμα μαζί με το υποκείμενο και το αντικείμενο του αν έχει

· Αν το αντικείμενο είναι απαρέμφατο συνεχίζουμε δηλώνοντας στη μετάφραση το υποκείμενο και το αντικείμενο του απαρεμφάτου

· Συνεχίζουμε δηλώνοντας τις μετοχές με το υποκείμενο και το αντικείμενο τους

Προσοχή: όταν η μετοχή είναι ονοματική δηλ. επιθετική ή κατηγορηματική τότε μεταφράζεται μαζί με το ρήμα :

Η επιθετική γιατί μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκείμενο ή αντικείμενο του ρήματος και η κατηγορηματική γιατί προσδιορίζει συγκεκριμένες κατηγορίες ρημάτων δηλ. αίσθησης (ακούω, ορω κτλ.) , συνδετικά ( ειμί, γίγνομαι κτλ.), ρήματα όπως δεικνύμι, αγγέλλω, ελέγχω και άλλα συναφούς σημασίας.

· στη συνέχεια μεταφράζουμε τους δευτερεύοντες όρους δηλ.: επιρρήματα, εμπρόθετους προσδιορισμούς, πλάγιες πτώσεις με επιρρηματική σημασία.

Στην πράξη πολλές φορές μεταφράζουμε τους κύριους όρους μαζί με τους δευτερεύοντες χωρίς ωστόσο να χαθεί το νόημα του κειμένου.

επιμέλεια: Γιώτα Χριστοπούλου

ο ρόλος της μετοχής

ο ρόλος της μετοχής στην πρόταση

Ονοματική μετοχή: επιρρηματική μετοχή:

1. Κατηγορηματική μετοχή - χρονική μετοχή μετοχή

2. Επιθετική μετοχή - τελική μετοχή

– υποθετική μετοχή

- εναντιωματική μετοχή

- Τροπική μετοχή

- Αιτιολογική μετοχή.

v Το υποκείμενο της μετοχής: η μετοχή είναι ρηματικός τύπος που συντάσσεται δηλ. δέχεται υποκείμενο και αντικείμενο ( αν το ρήμα από το οποίο προέρχεται είναι μεταβατικό):

ΣΥΝΗΜΜΈΝΗ : η μετοχή που έχει ίδιο υποκείμενο ή αντικείμενο με το ρήμα της πρότασης

ΓΕΝΙΚΉ ΑΠΟΛΥΤΉ ΜΕΤΟΧΉ: η μετοχή που έχει διαφορετικό υποκείμενο από το ρήμα της πρότασης και γι΄αυτό βρίσκεται σε πτώση γενική

το υποκείμενο της μετοχής σε αυτή την περίπτωση βρίσκεται επίσης σε πτώση γενική
ΑΙΤΙΑΤΙΚΉ ΑΠΟΛΥΤΉ ΜΕΤΟΧΉ : η μετοχή που προέρχεται από απρόσωπο ρήμα και βρίσκεται σε πτώση αιτιατική

Η κατηγορηματική μετοχή: λέγεται η μετοχή που χρησιμεύει ως κατηγορούμενο του υποκειμένου ή του αντικειμένου του ρήματος

Μεταφράζεται με έναν από τους παρακάτω τρόπους: να + υποτακτική , π.χ: ουτος ήρξεν αδικών= αυτός άρχισε να αδικεί

Ότι+ οριστική , π.χ.: ούτοι ήκουον την χώραν δηουμένην= αυτοί άκουγαν ότι καταστρέφεται η πόλη

Ποία ρήματα δέχονται κατηγορηματική μετοχή;

Τα συνδετικά ρήματα : ειμί, γίγνομαι, τυγχάνω, διατελώ, λανθάνω, φαίνομαι κ.α., π.χ.: ην αυτή η στρατηγία μηδεν αλλον δυναμένη(= αυτή η στρατηγία είναι αδύναμη)

Τα ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθος: χαίρω, αγαπώ, ήδομαι, αγανακτώ, οργίζομαι κ.α. π.χ.: αγαπώμεν επαινουμενοι (= μας ευχαριστεί να επαινούμαστε)

Τα ρήματα που σημαίνουν γνώση, αίσθηση, μάθηση και μνήμη: γιγνώσκω, ακούω, αισθάνομαι, ορώ, περιορώ, οίδα, επίσταμαι, κατανοώ, λαμβάνω, μανθάνω, μεμνημαι. Π.χ.: πυνθάνεται Κύρον προσελαυνοντα (= πληροφορείται ότι ο Κυρος πλησιάζει)

Πως μεταφράζεται η μετοχή στη νέα ελληνικη;

Η μετοχή ανάλογα με τον ρόλο της στην πρόταση λαμβάνει και τη σημασία της στη νέα ελληνική, δηλ. αν είναι επιθετική ή κατηγορηματική:

Που+ τη σημασία του ρήματος; Π.χ.: ο έχων δυο χιτώνας να δίδει τον έναν.

Ότι, να + σημασία του ρήματος: Κύρος ησθάνετο απειλών τους πολεμίους.

ΕΠΙΜΈΛΕΙΑ: Γιώτα Χριστοπούλου